. Czytanie z ust

Jedną z form percepcji języka narodowego w postaci mowy dźwiękowe, stosowanych przez osoby niesłyszące, jest obserwacja ruchów ust rozmówcy w trakcie aktu komunikacyjnego. Czynność ta nazywana jest często czytaniem z ust. Technika ta chociaż jest jedną z najdoskonalszych form porozumiewania się osób niesłyszących i słyszących, jest zarazem najtrudniejsza i nawet przy osiągnięciu wysokiego poziomu nie może zastąpić słuchu. U podstaw umiejętności odczytywania z ust leżą:
umiejętność wyróżniania wzrokiem tych widzialnych głosek, które dają się wyróżnić,
odgadywanie głosek wyróżnionych w grupach artykulacyjnych,
odgadywanie i uzupełnianie tych, których artykulacja jest niewidoczna na zewnątrz- na podstawie ogólnej orientacji w temacie, czasu trwania wypowiedzi, akcentów wyrazowych i zdaniowych) itd.1
Mimo znajomości powyższych zasad i wieloznaczności tłumaczeń próby odczytywania z ust kończą się zwykle niepowodzeniem. W rozmowie z osobą niesłyszącymi należy zatem posługiwać się tylko znanymi pojęciami. Jest to szczególnie ważne w kontakcie z niesłyszącym dzieckiem, które operuje ograniczonym zasobem pojęć.
Odczytywanie mowy z ust nie przebiega w sposób analityczny- głoska po głosce, lecz w sposób syntetyczny-odbiorca rejestruje i analizuje nie obrazy artykulacyjne poszczególnych głosek, lecz przebiegi przestrzenno czasowe zestawów artykulacyjnych składających się na całe słowa.
Wśród czynników związanych z osobą przekazują informację należy wymienić cechy anatomicznej i charakterystyczne twarzy (deformacje, tiki, wąsy, broda itp.), mimikę twarzy, gestykulację, wyrazistość i naturalność artykulacji, tempo artykulacji (szybkość, równomierność), dykcję i stosowanie środków pomocniczych (fonogesty, alfabet palcowy, migowe znaki ideograficzne).
Czynniki związane z odbiorcą to przede wszystkim sprawność spostrzegania wzrokowego (ostrość i odporność na zmęczenie wzroku), znajomość znaków artykułowanych, odpowiednio bogate słownictwo bierne (odczytać można z ust tylko wyrazy znane), doświadczenie w porozumiewaniu się, możliwość odbioru słuchowego, elastyczność myślenia i szybkość kojarzenia.
Czynniki środowiskowe związane z komfortem wizualnym w miejscu, gdzie przebiega akt komunikacyjny, to oświetlenie twarzy osoby mówiącej, odległość (najlepsza jest do 1, 50m), liczba rozmówców (najlepiej rozmawia się z jedną osobą), istnienie czynników rozpraszających (np. włączony telewizor w zasięgu wzroku), komfort akustyczny (gdy odczytywanie z ust jest wspierane akustycznie).
Czynniki związane z tekstem aktu komunikacyjnego wiążą się przede wszystkim z operowaniem znanym słownictwem, konstruowaniem krótkich poprawnych zda, orientacją w temacie rozmowy i trzymaniem się tego tematu przez nadawcę, współdziałaniem osoby  niesłyszącej w akcie komunikacyjnym (zadawanie pytań wtrąconych dla potwierdzenia otrzymanych wiadomości).